Kaza Tespit Tutanağına İtiraz: 2026 Adım Adım Rehber
Kaza tespit tutanağı, bir trafik kazasından sonra elinizdeki en önemli belgedir. Kusur oranınızı, dolayısıyla tazminat ve sorumluluk durumunuzu büyük ölçüde bu belge belirler. Eğer tutanağın hatalı ya da eksik olduğunu düşünüyorsanız, sessiz kalmak zorunda değilsiniz; itiraz hakkınız var.
Bu yazıda tutanağın ne işe yaradığını, kusur oranınızın nasıl belirlendiğini ve en önemlisi, yanlış olduğunu düşündüğünüzde hangi sürede ve nereye itiraz edeceğinizi anlatıyoruz. Maddi hasarlı kazalarla yaralanmalı/ölümlü kazaların süreçleri birbirinden tamamen farklı işlediği için, ikisini ayrı ayrı ele alıyoruz.
Kaza Tespit Tutanağı Nedir?
Kısaca; kazaya kimlerin karıştığını, hangi araçların olduğunu, kazanın nasıl ve nerede gerçekleştiğini ve en önemlisi kimin ne kadar kusurlu olduğunu gösteren belgedir. Tazminat alıp alamayacağınız, sigortanın ödeme yapıp yapmayacağı, hatta bazen cezai sorumluluğunuzun olup olmadığı bu tutanaktaki kusur dağılımına göre şekillenir.
İşte bu yüzden tutanak küçük bir kağıt parçası gibi görünse de, sonradan kaderinizi belirleyen bir belgeye dönüşebilir.
Önce En Temel Ayrım: Hangi Tür Kaza?
Tutanağı kimin tuttuğu ve nereye itiraz edeceğiniz, kazanın türüne göre değişir:
- Yalnızca maddi hasar varsa (yaralanan yok), tutanağı sürücüler kendi aralarında doldurur. İtiraz süreci sigorta ve SBM üzerinden yürür.
- Yaralanma veya ölüm varsa, tutanağı trafik polisi ya da jandarma tutar. İtiraz süreci ise savcılık ve mahkeme üzerinden yürür.
Bu ayrımı aklınızda tutun; çünkü aşağıdaki iki yol bambaşka işliyor.
1. Maddi Hasarlı Kazalarda İtiraz Süreci
1 Nisan 2008’den bu yana, sadece maddi hasarlı kazalarda taraflar polis beklemeden kendi aralarında tutanak tutabiliyor. Peki sonrasında ne oluyor?
Kusur oranınız nasıl belirleniyor?
- Doldurduğunuz tutanak sigorta şirketinize, oradan da Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne (SBM) iletilir.
- Sigorta şirketleri her araç için bir kusur oranı belirler. Bu oran beş seçenekten biridir: %0, %25, %50, %75 veya %100.
- Şirketler aynı oranda anlaşırsa (mutabakat) dosya sonuçlanır. Anlaşamazlarsa dosya, bağımsız Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na gider ve karar orada verilir.
- Sonuç belli olunca size SMS veya e-posta ile bilgi gelir.
Kusur oranınızı sbm.org.tr adresinden, “Hizmetler” menüsündeki “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” adımından kendiniz de öğrenebilirsiniz.
En kritik nokta: 5 iş günü
Çoğu kişinin kaçırıp sonradan pişman olduğu yer tam burası:
Kusur oranına itiraz için süreniz, oranın size bildirilmesinden itibaren 5 iş günüdür.
Bu süre içinde, görüşünüzü destekleyen yeni belgelerle birlikte sigorta şirketinize başvurmanız gerekir. Bu itiraz hakkı bir defaya mahsustur, yani onu doğru ve eksiksiz kullanmak önemli. (Kazaya karışan iki aracın sigortası aynı şirketse, itirazınızı yine 5 iş günü içinde ilgili komisyona yöneltebilirsiniz.)
5 günü kaçırdım ya da itirazım reddedildi, ne olur?
Hakkınız bitmez. Bu durumda uyuşmazlığı:
- Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşıyabilir (genelde mahkemeye göre daha hızlı ve daha az masraflı bir yol — aşağıda ayrıca anlatıyoruz),
- ya da mahkeme (özel hukuk) yoluyla çözüme kavuşturabilirsiniz.
Ayrıca şunu da bilin: Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’nun kararlarına itiraz yalnızca mahkeme yoluyla yapılabilir.
2. Yaralanmalı veya Ölümlü Kazalarda İtiraz Süreci
Burada işler tamamen değişir. Çünkü artık ortada sadece bir hasar değil, bir suç (taksirle yaralama/öldürme) söz konusudur ve devlet işin içine girer.
Tutanağı kim tutar, kusur nasıl belirlenir?
Bu tür kazalarda tutanağı trafik polisi veya jandarma tutar. Olay yeri incelemesi yapılır, krokiler çizilir ve kusur tespiti çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle netleşir. Yani buradaki “kusur”, maddi hasarlı kazalardaki gibi sigortanın verdiği %0-%50-%100 oranı değil; soruşturma ve dava dosyasındaki teknik değerlendirmedir.
Maalesef uygulamada, tutulması gereken yaralanmalı kaza tutanaklarının zaman zaman hiç düzenlenmediğine ya da eksik tutulduğuna bile şahit oluyoruz. İşte bu noktada itiraz hakkınız devreye girer.
İtirazı nerede yaparsınız?
Tek bir kapı yok. Sürecin hangi aşamasında olduğunuza göre değişir:
- Savcılık soruşturması aşamasında: Henüz dava açılmadan, dosyaya dilekçeyle delil ve tanık bilgisi sunabilir, eksikliklerin giderilmesini isteyebilirsiniz.
- Ceza davası (kovuşturma) aşamasında: Mahkemeye, mevcut bilirkişi raporunun hatalı olduğunu belirtip yeni/ek bilirkişi raporu talep edebilirsiniz (örneğin Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi gibi daha üst bir kurumdan).
- Tazminat (hukuk) davası aşamasında: Maddi ve manevi tazminat talebiniz görülürken de kusura ilişkin bilirkişi raporuna ayrıca itiraz edebilirsiniz.
- Sigorta Tahkim Komisyonu üzerinden: Yaralanma nedeniyle karşı tarafın trafik sigortasından tazminat alacağınız uyuşmazlıklarda, mahkeme yerine doğrudan Tahkim Komisyonu’na da başvurabilirsiniz. (Buradaki itiraz tazminat tarafına ilişkindir; cezai kusur tartışması savcılık ve ceza mahkemesinde yürür.)
Her üç aşamada da olay yerinde keşif yapılmasını isteyebilir, tanıklarınızı dinletebilir ve tutanağın yerine geçecek bilirkişi raporu düzenlenmesini talep edebilirsiniz.
Buradaki süre mantığı farklı
Maddi hasarlı kazadaki gibi katı bir “5 iş günü” kuralı yoktur. İtirazlarınızı, dosya işlem gördüğü sürece, ilgili usul kurallarına uygun biçimde yapabilirsiniz. Ama bu “acele etmeyin” demek değildir. Çünkü deliller zamanla kaybolur.
Mahkemeye Göre Daha Hızlı Bir Yol: Sigorta Tahkim Komisyonu
Hem maddi hasarlı hem de yaralanmalı kazalarda, uyuşmazlık sigortayla ilgiliyse (kusur oranı veya ödenecek tazminat gibi), her zaman mahkemeye gitmek zorunda değilsiniz. Sigorta Tahkim Komisyonu, sigortacılıktan doğan uyuşmazlıkları çözen bir kurumdur ve mahkemeye kıyasla genellikle daha hızlı ve daha düşük masraflı bir çözüm sunar.
Dikkat etmeniz gereken birkaç nokta var:
- Komisyona başvurabilmek için kural olarak önce sigorta şirketine başvurmanız, talebinizin reddedilmesi ya da makul sürede yanıt alamamanız gerekir. Yani Tahkim, doğrudan ilk basamak değil, bir sonraki adımdır.
- Bu yol, üyelik sistemine dahil sigorta şirketlerini kapsar (sektördeki şirketlerin büyük çoğunluğu üyedir).
- Hem kusur oranına ilişkin uyuşmazlıklarda hem de tazminat ödemesine ilişkin uyuşmazlıklarda devreye girebilir.
Kısacası: 5 günlük itiraz süresini kaçırdıysanız, itirazınız reddedildiyse ya da sigortayla tazminat konusunda anlaşamadıysanız, mahkemeye koşmadan önce Sigorta Tahkim Komisyonu’nu değerlendirmenizde fayda var.
Sık Sorulan Sorular
Tutanağın baştan yanlış tutulduğunu düşünüyorum, ne yapmalıyım?
Vakit kaybetmeyin. MOBESE kayıtları belirli bir süre sonra silinir, tanıklar olayı zamanla unutur. Tutanağın yanlış olduğunu düşünüyorsanız, delilleriniz tazeyken hemen harekete geçin ki kameralar incelensin, tanıklar dinlensin.
Sonradan yeni bir delil buldum, hâlâ itiraz edebilir miyim?
Evet. Sonradan bir kamera kaydı, fotoğraf ya da belge elinize geçtiyse, ilgili sürenin içinde olmak kaydıyla bunu ilgili mercie sunabilirsiniz. Maddi hasarlı kazada bu, sigorta şirketine 5 iş günü içinde başvuru; yaralanmalı kazada ise soruşturma/dava dosyasına dilekçe demektir.
İtiraz için avukat şart mı?
Zorunlu değil; itirazları hak sahipleri kendileri de yapabilir. Ancak özellikle yaralanmalı/ölümlü kazalarda işin içine ceza ve tazminat hukuku girdiği için, sigorta hukuku konusunda uzman bir avukatla ilerlemek en sağlam yoldur. Bir hata yüzünden hak kaybı yaşamak, danışmanlık almaktan çok daha pahalıya patlayabilir.
Kusurum %100 çıktı, artık hiç şansım yok mu?
Hayır. Yukarıdaki süreler ve usuller içinde, yeni delillerle bu orana itiraz edebilirsiniz. Önemli olan doğru zamanda ve doğru mercie başvurmaktır.
Karşı taraf tutanağı imzalamazsa veya anlaşamazsak?
Maddi hasarlı bir kazada taraflar anlaşamıyorsa, tutanağı kendi aranızda zorla doldurmaya çalışmak yerine polisi/jandarmayı çağırmak en doğrusudur. Yaralanma varsa zaten kolluğu beklemek yasal bir zorunluluktur.
Aracımda ne bulundurmalıyım?
Boş bir maddi hasarlı kaza tespit tutanağı ve bir kalem her zaman işinize yarar. Dilerseniz SBM’nin “Sigortam360” mobil uygulamasını da telefonunuza kurabilirsiniz; o stresli anda kağıt-kalem aramaktan kurtarır ve tutanak doğrudan sigorta şirketlerine iletilir.
Sözün Özü
Kaza tespit tutanağı, kaza anında çoğu zaman önemsenmeyen ama sonradan haklarınızı belirleyen bir belge. Maddi hasarlı kazalarda 5 iş günlük süreyi, yaralanmalı kazalarda ise delillerin zamanla kaybolduğunu aklınızdan çıkarmayın.
Her iki durumda da en sağlıklı yol; adli trafik kusur bilirkişilerinin görüşleri doğrultusunda, alanında uzman bir avukatın desteğiyle, doğru yerden, doğru zamanda ve usulüne uygun itiraz etmektir.
Kısa hatırlatma: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Süreler ve prosedürler zamanla değişebileceğinden, somut durumunuz için mutlaka güncel mevzuatı kontrol edin ve bir avukata danışın.
Soru Sorun