Maddi Hasarlı Trafik Kazasında Yalan Beyan: Cezası ve Sigortaya Etkisi

YazarAv. Rumeysa NerkizSigorta Hukuku

İnceleyen avukat · 05.11.2026Av. Ömer Şenelİstanbul Barosu, sicil 63424 (baro levhasında yeni sekmede açılır)

Yayın ilkeleri

Küçük bir kazadan sonra karşı sürücü “ehliyetim yanımda değil, aracı eşim kullanıyordu yazalım” diyor. Ya da arkadaşınız, dünkü kazayı bugün yaptırdığı poliçeye denk getirmek için tutanağı bugünün tarihiyle doldurmayı öneriyor. Bu tür teklifler kaza anında masum görünebilir. Bu yazı tutanaktaki yalan beyanın hukuki ve cezai sonuçlarını, karşı tarafın yalan söylediğini düşünüyorsanız ne yapacağınızı anlatıyor.

Maddi hasarlı trafik kazasında yalan beyan nedir?

Maddi hasarlı kazalarda sürücüler tutanağı polis çağırmadan kendi aralarında doldurabilir (Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 152). Tutanaktaki bilgiler, sigorta şirketinin kusur oranını, yani kazadaki sorumluluğunuzun yüzdesini, ve ödemeyi belirlemesine dayanak olur. Bu yüzden tutanağa yazılan gerçek dışı her bilgi, sigorta şirketini yanıltmaya yönelik bir beyan sayılabilir. Tutanağın nasıl doğru doldurulacağı maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı yazısında.

Kaza tespit tutanağında yalan beyanın cezası nedir?

Yalan beyan sigorta parası almak için yapıldıysa nitelikli dolandırıcılık suçu oluşur. Sigorta bedelini almak amacıyla işlenen dolandırıcılığın cezası 4 ile 10 yıl hapis ve suçtan elde edilen menfaatin en az iki katı adli para cezasıdır (Türk Ceza Kanunu (yeni sekmede açılır) m. 158/1-k). Sigorta henüz ödeme yapmadan fark edilse bile suç teşebbüs aşamasında kalmış sayılır ve yine cezalandırılır.

Sahte bir belge başka bir suçun işlenmesinde kullanılırsa her iki suçtan ayrı ayrı ceza verilir (TCK m. 212). Yani sahte tutanakla sigortadan para isteyen kişi hem sahtecilikten hem dolandırıcılıktan yargılanabilir. Tutanağı birlikte doldurup imzalayan karşı sürücü de suça katılmış sayılabilir.

Zararı gidermek cezayı azaltır. Kovuşturma başlamadan önce sigorta şirketinin zararı tamamen ödenirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra ama hüküm verilmeden önce ödenirse yarısına kadar indirilir (TCK m. 168). Buna etkin pişmanlık denir.

Sigorta şirketi yalan beyanı fark ederse ne olur?

Kasko gibi isteğe bağlı sigortalarda sigortalının rizikoyu, yani zarara yol açan olayı doğru bildirme yükümlülüğü vardır. Sigortalı bunu kasten yerine getirmezse ya da teminat dışı bir olayı teminat içindeymiş gibi gösterirse, olayın teminat kapsamında olduğunu ispat yükü kendisine geçer (Türk Ticaret Kanunu m. 1446). Sigorta şirketi ödemeyi reddeder ve dosya çoğu zaman uzun bir yargılamaya döner.

Trafik sigortasında durum biraz farklıdır. Sigorta şirketi, poliçeden doğan itirazları kazadan zarar gören üçüncü kişiye karşı ileri süremez. Ama ödeme yaptıktan sonra, ödediği tutarı sigorta ettirenden geri isteyebilir (Karayolları Trafik Kanunu m. 95). Buna rücu denir. Örneğin alkollü sürücüyü saklamak için başkasının adı yazıldıysa ve gerçek ortaya çıkarsa, sigorta ödediği hasarı araç sahibinden geri isteyebilir.

Sigorta şirketleri yalan beyanı genellikle hasar fotoğraflarının çekildiği tarihten, iki aracın hasarlarının birbirine uyup uymadığından, sürücülerin el yazılarından ve aynı araçların daha önceki kazalarından fark eder. Aşağıdaki Yargıtay kararlarında bu ipuçlarının nasıl kullanıldığı görülüyor.

Karşı sürücü yalan beyanda bulunduysa ne yapmalısınız?

Tutanağı imzalamadan önce her bölümü okuyun ve gerçeğe aykırı bir bilgi varsa imzalamayın. Karşı sürücü gerçek bilgileri yazmayı reddederse polisi çağırın. Yalan beyanı tutanak tutulduktan sonra fark ettiyseniz kendi trafik sigortası şirketinize bildirin ve kusur oranına itiraz edin. Maddi hasarlı kazalarda itiraz süresi, kusur oranının size bildirilmesinden itibaren 5 iş günüdür. Ayrıntılar kaza tespit tutanağına itiraz rehberinde.

Gerçeği gösteren delilleri hemen toplayın. Kazanın olduğu yerdeki kamera kayıtları kısa sürede silinebilir. Tanıkların adını ve telefonunu, kendi çektiğiniz fotoğrafları ve araç kamerası görüntülerini saklayın. Bir suç işlendiğini düşünüyorsanız Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilirsiniz.

Yalan beyanla ilgili süreler

Zamanaşımı, yani savcılığın dava açabileceği ya da sizin hakkınızı isteyebileceğiniz sürenin dolması, ceza ve tazminat için ayrı ayrı işler. Ceza davasının zamanaşımı çok daha uzundur.

Yargıtay bu konuda ne diyor?

Sık sorulan sorular

Tutanağa yanlışlıkla yanlış bilgi yazdım, bu yalan beyan mı?

Hayır. Suç için kasıt gerekir, yanlışlıkla işaretlenen bir kutu ya da hatalı yazılan bir saat yalan beyan değildir. Hatayı fark ettiğinizde sigorta şirketinize yazılı olarak bildirip doğrusunu belgelerle gösterin.

Alkollü sürücünün yerine başka birini yazmak suç mu?

Evet. Sigorta şirketini aldatarak ödeme almaya yönelikse dolandırıcılık ve sahtecilik suçları gündeme gelir. Ayrıca sigorta şirketi zarar görene ödediği tutarı araç sahibinden geri isteyebilir.

Sigorta şirketi yalan beyan iddiasıyla ödemeyi reddederse ne yapabilirim?

Beyanınız doğruysa ret gerekçesini yazılı isteyin ve Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye gidin. Trafik sigortasında kurgu kaza iddiasını ispat yükü sigorta şirketindedir. Ödeme yapılmazsa izleyeceğiniz yol sigorta şirketi ödeme yapmazsa yazısında.

Karşı sürücüyle anlaşıp tutanak tutmak yasak mı?

Hayır. Maddi hasarlı kazalarda kendi aranızda tutanak tutmak kanunen serbesttir. Yasak olan, tutanağa gerçek dışı bilgi yazmaktır.

Yalan beyan sonradan ortaya çıkarsa ödenen para geri istenir mi?

Evet. Sigorta şirketi hukuka aykırı olarak ödediği tutarı geri isteyebilir. Ceza yargılamasında da zararın giderilip giderilmediği cezanın miktarını etkiler.

Polise yalan ifade vermenin cezası nedir?

Kaza tutanağını tutan polise ya da jandarmaya gerçeğe aykırı bilgi vermek, resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçudur ve cezası 3 ay ile 2 yıl hapis ya da adli para cezasıdır (TCK m. 206).

Hasarı büyütmek için kazayla ilgisiz hasarı eklemek suç mu?

Sigortadan fazla para almak amacıyla yapıldıysa evet. Eksper aracı incelerken hasarların kazayla uyumunu kontrol eder, uyumsuz hasarlar ödenmez ve dosya dolandırıcılık şüphesiyle savcılığa gidebilir.

Kurgu kaza şüphesi olan dosya ne kadar sürer?

Uzun sürer. Yargıtay, delillerin toplanması gerektiği için bu dosyaların tahkimden çıkarılıp mahkemede görülmesini istiyor. Mahkeme yolunun ortalama süreleri dava ne kadar sürer yazısında.

Bugün ne yapabilirsiniz?

Bir kaza yaşadıysanız tutanağınızın bir kopyasını, fotoğrafları ve karşı sürücünün bilgilerini bir dosyada saklayın. Tutanakta yanlış bir bilgi fark ettiyseniz bunu bugün sigorta şirketinize yazılı olarak bildirin. Karşı tarafın yalan beyanından şüpheleniyorsanız 5 iş günlük itiraz süresini kaçırmayın.