Trafik Kazası Nedir? Kanuni Tanımı, Türleri ve Kaza Anında Yükümlülükler

YazarAv. Rumeysa NerkizSigorta Hukuku

Yayın ilkeleri

Alışveriş merkezinin otoparkında geri manevra yapan bir araç size çarptı. Tarlaya giden toprak yolda traktör devrildi. Park halindeki aracınızın üstüne ağaç düştü. Üç olayda da zarar var, ama yalnızca bazıları kanunun anladığı anlamda trafik kazasıdır. Bu ayrım, zararı kimin ödeyeceğini değiştirir.

Trafik kazasının kanuni tanımı nedir?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (yeni sekmede açılır)‘nun 3. maddesi trafik kazasını “karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış olan olay” diye tanımlar. Bir olayın trafik kazası sayılması için üç şartın birlikte bulunması gerekir.

1. Olay karayolunda olmalı. Karayolu, trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprü ve alanlardır.
2. En az bir araç hareket halinde olmalı. Kanundaki araç kavramı otomobil, kamyon ve motosikletin yanında bisikleti, elektrikli skuteri, iş makinesini ve lastik tekerlekli traktörü de kapsar.
3. Bir zarar doğmalı. Ölüm, yaralanma ya da araç veya eşya hasarı.

Tek bir aracın direğe çarpması da trafik kazasıdır, çünkü tanım “bir veya birden fazla” araçtan söz eder. Hareket halindeki bir aracın yayaya ya da park halindeki bir araca çarpması da trafik kazasıdır. Park halindeki araca çarpan sürücü, KTK m. 84’e göre kazada asli kusurlu sayılır.

Otoparkta ya da toprak yolda olan kaza trafik kazası mı?

Çoğu zaman evet. KTK m. 2, kanunun karayolu dışındaki kamuya açık alanlarda da uygulanacağını söyler. Park yerleri, garajlar, otogarlar, servis ve akaryakıt istasyonları bu alanlardandır. Yargıtay da fiilen trafiğe açık olan yeri karayolu niteliğinde sayar.

Tartışma, dışarıya tamamen kapalı alanlarda çıkar. Kapalı bir şantiye ya da yalnızca işletme araçlarının girdiği bir saha gibi yerlerdeki kazalarda sigorta şirketleri genellikle trafik kazası olmadığını savunur. Mahkeme bu durumda alanın gerçekten trafiğe açık olup olmadığına bakar. Kaza yerinin fotoğraflarını, girişte bariyer ya da güvenlik olup olmadığını bu yüzden kaydedin.

Park halindeki aracınıza ağaç ya da duvar düşmesi ise trafik kazası değildir, çünkü olaya hareket halinde bir araç karışmamıştır. Bu zarar varsa kaskonuzdan ya da ağacın veya duvarın bakımından sorumlu kişiden istenir.

Trafik kazası türleri nelerdir?

Uygulamada trafik kazaları sonucuna göre üçe ayrılır. Kazanın türü, tutanağı kimin tutacağını, ceza soruşturması açılıp açılmayacağını ve hangi tazminatların istenebileceğini belirler.

Maddi hasarlı kazada da her zaman kendi tutanağınızı tutamazsınız. Karayolları Trafik Yönetmeliği bazı durumlarda polis ya da jandarmanın çağrılmasını zorunlu tutar. Tek araçlı kazalar, sürücülerden birinin ehliyetinin ya da araçlardan birinin trafik sigortasının olmadığı kazalar ve alkol şüphesi bulunan kazalar bunlardandır. Araçlardan biri kamu kurumuna aitse ya da kamu malına veya başkasının eşyasına zarar verildiyse de tutanağı polis ya da jandarma tutar. Tutanağın nasıl doldurulacağı maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı yazısında anlatılıyor.

Kaza anında yasal olarak ne yapmanız gerekir?

KTK m. 81, kazaya karışan sürücüye beş yükümlülük getirir. Hemen durup kaza yerinde güvenlik önlemi almanız gerekir. Trafiği tehlikeye sokmuyorsa izleri ve araçların yerini değiştirmemeniz gerekir. Diğer taraf isterse kimliğinizi, ehliyetinizi, ruhsatınızı ve sigorta poliçenizi göstermeniz gerekir. Kazayı yetkililere bildirip onların izni olmadan ayrılmamanız, sahibi orada olmayan bir araca zarar verdiyseniz de üzerine yazılı not bırakıp zabıtaya haber vermeniz gerekir.

Bu kuralların yaptırımı 12 Şubat 2026’da 7574 sayılı Kanunla ağırlaştırıldı. Anlaşma hali dışında zabıtanın izni olmadan olay yerinden ayrılan sürücüye 46.000 TL idari para cezası verilir. Ölümlü ya da yaralanmalı kazada ayrılan sürücüye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilir ve ehliyeti 2 yıl süreyle geri alınır.

Trafik kazasında zararı kim öder?

Zarardan aracın işleteni, yani çoğu zaman ruhsat sahibi, ve kusurlu sürücü sorumludur (KTK m. 85). Bu sorumluluğu, aracın zorunlu trafik sigortası poliçedeki teminata kadar karşılar (KTK m. 91). Kimin ne kadar ödeyeceğini kusur oranı, yani kazanın oluşmasında her sürücünün yüzde olarak payı belirler. Kusur oranınızı trafik kazası kusur oranı sorgulama yazısındaki adımlarla öğrenebilir, hangi zararı kimden ve hangi sürede isteyeceğinizi trafik kazası sonrası tazminat rehberinden okuyabilirsiniz.

Trafik kazasında süreler

Yargıtay bu konuda ne diyor?

Sık sorulan sorular

Bisiklet ya da elektrikli skuter kazası trafik kazası mı?

Evet. Kanun bisikleti ve elektrikli skuteri de araç sayar. Bu araçlardan biri karayolunda hareket halindeyken bir kazaya karışırsa olay trafik kazasıdır.

Park halindeki bir araca çarptım ve sahibi yok, ne yapmalıyım?

Aracın sahibini bulmaya çalışın. Bulamazsanız durumu fotoğraflayın, aracın üzerine adınızı ve telefonunuzu yazdığınız bir not bırakın ve en kısa sürede polise ya da jandarmaya bildirin (KTK m. 81). Not bırakmadan ayrılmak idari para cezasını gerektirir.

Tek taraflı kazada araçtaki yolcular tazminat alabilir mi?

Evet. Yolcular, bindikleri aracın sürücüsünün kusurundan doğan zararlarını o aracın trafik sigortasından isteyebilir. Yaralanmalı kazalarda tutarın nasıl bulunduğu yaralanmalı trafik kazası tazminat hesaplama sayfasında yer alıyor.

Kendi aramızda tutanak tutup ayrıldık, sonra polis çağırabilir miyiz?

Hayır. Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre anlaşarak olay yerinden ayrılan taraflar, zararın sigortalarınca ya da kendilerince karşılanacağını kabul etmiş sayılır ve sonradan yetkililerden tutanak isteyemez. Tutanağa itiraz yolu ise açıktır, ayrıntılar kaza tespit tutanağına itiraz yazısında.

İşe giderken geçirdiğim trafik kazası iş kazası sayılır mı?

İşverenin sağladığı servisle işe gidip gelirken ya da işveren adına yapılan bir iş sırasında olduysa iş kazası da sayılabilir. Bu durumda trafik sigortasından istenen tazminatın yanında SGK’nın sağladığı haklar da gündeme gelir. Rapor süresince ödenen paranın hesabı iş göremezlik ödeneği yazısında yer alıyor.

Kazada kimse yaralanmadıysa ceza davası açılır mı?

Kural olarak hayır. Kimsenin yaralanmadığı kazada taksirle yaralama ya da öldürme soruşturması açılmaz, kural ihlali varsa idari para cezası verilir. Ancak sürücü alkollüyse ya da başkalarının hayatını tehlikeye sokacak biçimde araç kullandıysa trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan (TCK m. 179) soruşturma açılabilir.

Bugün ne yapabilirsiniz?

Bir kaza geçirdiyseniz olay yerinin, araçların ve yolun fotoğraflarını saklayın. Kaza tespit tutanağından karşı aracın sigorta şirketini ve poliçe numarasını not edin. Yaralanma varsa hastane kayıtlarınızın bir örneğini alın ve tazminat için iki yıllık sürenin kaza gününden itibaren işlediğini unutmayın.